دوستان حضور به خیر
به نام خدا یک جلسه ی دیگر از سلسله جلسات عروض را در ادامه بحث آشنایی با وزن های رایج شعر فارسی آغاز میکنیم.

با نام خدا می کنم آغاز          جلسه امشبو بچه ها جون باز(سایه)

امشب دو تا وزن درس می دیم. تو این دو وزن همه ی شاعرا شعر دارن از جمله حافظ و مولانا تو دیوان شمس. به وفور این بحرهایی رو که درس می دم تو این دو تا دیوان می تونید پیدا کنید.

یکی از وزن هایی که امشب بهش می پردازیم:

مفتعلن مفاعلن مفتعلن مفاعلن
تن ت ت تن / ت تن ت تن / تن ت ت تن / ت تن ت تن

که از بحرهای زیبا و ریتمیک شعر فارسی است:

آن شخص که ایستاده آن جا     آن گونه تمیز و ساده و شیک

نشناختیش عزیز ؟ هالوست    استاد به هر چه شعر ریتمیک (سایه)

مثال)

سرو چمان من چرا میل چمن نمی‌کند
سرو چما/ ن من چرا/ میل چمن/ نمی‌کند
سر و چ ما /ن من چ را/ می ل چ من/ ن می ک ند

همدم گل نمی‌شود یاد سمن نمی‌کند

همدم گل/ نمی‌شود / یاد سمن /نمی‌کند
هم د م گل/ ن می ‌ش ود/ یا د س من /ن می ‌ک ند

تقطیع شعر زیر:

گر به تو افتدم نظر چهره به چهره رو به رو
شرح دهم غم تو را نکته به نکته مو به مو
در پی دیدن رخت همچو صبا فتاده ام
خانه به خانه در به در کوچه به کوچه کو به کو
مهر تو را دل حزین بافته با قماش جان
رشته به رشته نخ به نخ تار به تار پو به پو
ساقی باقی از وفا باده بده سبو سبو
مطرب خوش نوای را تازه به تازه گو بگو
می رود از فراق تو آب رخ از دو دیده ام
دجله به دجله یم به یم چشمه به چشمه جو به جو

گر به تو اف/تدم نظر/ چهره به چه/ره رو به رو
شرح دهم/  غم تو را /نکته به نک/ته مو به مو
در پی دی/دن رخت/ همچو صبا/ فتاده ام
خانه به خا/نه در به در/ کوچه به کو/چه کو به کو
مهر تو را/ دل حزین/ بافته با/ قماش جان
رشته به رش/ته نخ به نخ/ تار به تا/ر پو به پو
ساقی با/قی از وفا/ باده بده/ سبو سبو
مطرب خوش/ نوای را/ تازه به تا/زه گو بگو
می رود از/ فراق تو/ آب رخ از/ دو دیده ام
دجله به دج/له یم به یم/ چشمه به چش/مه جو به جو

 وزن بعدی:
مفعولُ مفاعیلن مفعولُ مفاعیلن
تن تن ت /ت تن تن تن/ تن تن ت /ت تن تن تن/

من مست و تو دیوانه ما را که برد خانه
من مست و/ تو دیوانه/ ما را که/ برد خانه
من مس ت / ت دی وا نِ/ ما را ک/ ب رد خا نِ
صد بار تو را گفتم کم خور دو سه پیمانه
صد بار/ تو را گفتم /کم خور دو/ سه پیمانه
صد با رُُ / تو را گف تم/ کم خور دُ / س پی ما نِ

تقطیع شعر زیر:

کی شعر تر انگیزد خاطر که حزین باشد
یک نکته از این معنی گفتیم و همین باشد
از لعل تو گر یابم انگشتری زنهار
صد ملک سلیمانم در زیر نگین باشد
غمناک نباید بود از طعن حسود ای دل
شاید که چو وابینی خیر تو در این باشد
هر کو نکند فهمی زین کلک خیال انگیز
نقشش به حرام ار خود صورتگر چین باشد
جام می و خون دل هر یک به کسی دادند
در دایره قسمت اوضاع چنین باشد
در کار گلاب و گل حکم ازلی این بود
کاین شاهد بازاری وان پرده نشین باشد
آن نیست که حافظ را رندی بشد از خاطر
کاین سابقه ی پیشین تا روز پسین باشد

کی شعر/ تر انگیزد/ خاطر که/ حزین باشد
یک نکته/ از این معنی/ گفتیم و /همین باشد
از لعل/ تو گر یابم/ انگشت/ری زنهار
صد ملک/ سلیمانم /در زیر/ نگین باشد
غمناک/ نباید بو/د از طعن/ حسود ای دل
شاید که/ چو وابینی/ خیر تو/ در این باشد
هر کو ن/کند فهمی /زین کلک/ خیال انگیز
نقشش به/ حرام ار خود/ صورتگ/ر چین باشد
جام م/ی و خون دل /هر یک به/ کسی دادند
در دای/ره قسمت/ اوضاع /چنین باشد
در کار/ گلاب و گل/ حکم ا/زلی این بود
کاین شاه/د بازاری/ وان پرده/ نشین باشد
آن نیست/ که حافظ را/ رندی ب/شد از خاطر
کاین ساب/قه ی پیشین/ تا روز/ پسین باشد

نکته ی ١:

 تو بیت اخر مصرع اول که با رکن: "آن نیست "شروع شده. وزن این رکن تن تن ت هست. یعنی بلند+ کوتاه+کوتاه ولی این نیست دوتا کشیده هست. این همون بحث جابجایی هجاهاس که توضیح دادیم قبلا.
نکته ی ٢:

این شعر :
این خرقه که من دارم در رهن شراب اولی    وین دفتر بی معنی غرق می ناب اولی
 دقت کنید، این رو تو این بحر هم می شه خوند:
مستفعلُ مفعولن مستفعلُ مفعولن
یعنی این شعر و اون که قبلا تقطیع کردید دو تا بحر داره. این جور شعر ها رو میگن: ذو بحرین. یعنی صاحب دو تا بحر

تقطیع شعر قبلی با مستفعلُ مفعولن مستفعلُ مفعولن :

کی شعر ت/ر انگیزد/ خاطر که ح/زین باشد
یک نکته ا/ز این معنی/ گفتیم و ه/مین باشد
از لعل تو/ گر یابم/ انگشتری/ی زنهار
صد ملک س/لیمانم /در زیر ن/گین باشد
غمناک ن/باید بو/د از طعن ح/سود ای دل
شاید که چو/ وابینی/ خیر تو د/ر این باشد

مشق هفته:
تو این دو تا بحر برای هر کدومش 3 تا غزل از حافظ یا هر شاعر دیگری پیدا کنید و تقطیع کنید. برا هر کدوم هم سه بیت از خودتون بگین.

سایه که بوده غایب کلاس صفا نداره    هیچکی یادش نکرده ، هیچکی به جز ستاره

ستاره جون مخلصم ، خواهر مهربونم   بیا بشیم یکی ما ، یکی به اسم ساره (سایه)

یه توضیح مختصر: شما همه خوب و خوش باشین ، یاد سایه هم نکنین

این فقط یه شعره

منظور از ساره هم : "سا" اول سایه و "ره" آخر ستاره

در آخر هم :

درساتونو بخونین،تا که بشین یه ملا   شتر سواری نمی شه دلا، دلا،دلا 

تا هفته ی بعد

بای