سلام به همه :

امشب و جلسه ی بعد بحث وزن های رایج را داریم. بعد از آن به امید خدا به بحث قافیه خواهیم پرداخت.

امشب و هفته ی بعد تمومه بحث وزنا     این وزنایی که گفتیم مهمه و کافیه

اینارو یاد بگیرین خوب خوب خوب خوب     تا برسیم بچه ها به مبحث قافیه(سایه)

قبل از درس یک نکته:

یکی از دوستان سوالی کرده بود راجع به «ی» توی بیت:
مگر ای سحاب رحمت تو بباری ار نه دوزخ / به شرار قهر سوزد همه جان ما سوا را
توضیح :

فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن
مگر ای س / حاب رحمت/  تو بباری/  ار نه دوزخ / به شرار/  قهر سوزد/  همه جان /ما سوا را

همون طور که میبینید ری در بباری معادل هجای کوتاهه ولی در این جا به جای هجای بلند نشسته. چرا؟
همیشه همین طوره. ی اشباع  این خاصیت رو داره
ی اشباع چیه؟

یک وقت ما میگیم می (mi ) یک وقت میگیم مى(mey )
اولی رو میگیم ی اشباع. ی اشباع چون در حرف بعدی هم تکرار میشه تو اولی هجای کوتاه حساب میشه
خیار = خی یار
ویار = وی یار
بباری ار نه = بباری یر نه
همون طور که میبینید ی 2 بار استفاده شده. البته این قانون فقط در مواردی است که ی دوبار تلفظ میشه. وگرنه همیشه هم این طور نیست.
میگویم = ی یک بار استفاده شده پس هجای بلنده ولی اگر دو بار استفاده شد اولی کوتاه حساب میشه.

یکی دیگر از وزن های رایج در شعر پارسی عبارت است از:

مفتعلن فاعلات مفتعلن فع
تن ت ت تن / تن ت تن ت /  تن ت ت تن / تن

مثال:

مرد که با عشق دست در کمر آید

مرد که با / عشق دست /  در کمر آ / ید
مر/د/ ک/ با //عش/ق /دس/ت //در/ ک/م /را //ید

گر همه رستم بود ز پای درآید
گر همه رس/تم بود ز /پای درآ/ید
گر/ ه/ م/ رس// تم/ ب / ود/ ز// پا/ ی /د/ را // ید

تقطیع شعر زیر:

چشم تو کو جز دل سیاه ندارد
دل برد از مردم و نگاه ندارد
بی رخت ای آفتاب پرتو رویت
روز من است آن شبی که ماه ندارد
با همه ینبوع نور چشمهٔ خورشید
با رخ تو شکل اشتباه ندارد
با همه خیل ستاره ماه شب افروز
لایق میدان تو سپاه ندارد

پاسخ:

چشم تو کو /جز دل س/یاه ندا/رد
دل برد از/ مردم و ن/گاه ندا/رد
بی رخت ای/ آفتاب /پرتو رو/یت
روز من اس/ت آن شبی که/ ماه ندا/رد
با همه ین/بوع نور /چشمهٔ خو/رشید
با رخ تو/ شکل اشت/باه ندا/رد
با همه خی/ل ستاره /ماه شب اف/روز
لایق می/دان تو س/پاه ندا/رد

//وزن بعدی عبارت است از:

مفتعلن فاعلن مفتعلن فاعلن

مثال:

زاهد خلوت نشین دوش به میخانه شد
زاهد خل/ وت نشین/ دوش به می/خانه شد
زا/ ه/ د/  خل//وت/ ن/ شین// دو/ش /ب / می//خا / ن / شد

تقطیع شعر زیر:

صوفی مجلس که دی جام و قدح می‌شکست
باز به یک جرعه می عاقل و فرزانه شد
شاهد عهد شباب آمده بودش به خواب
باز به پیرانه سر عاشق و دیوانه شد
مغبچه‌ای می‌گذشت راه زن دین و دل
در پی آن آشنا از همه بیگانه شد
آتش رخسار گل خرمن بلبل بسوخت
چهره خندان شمع آفت پروانه شد

پاسخ:

صوفی مج/لس که دی/ جام و قدح/ می‌شکست
باز به یک/ جرعه می/ عاقل و فر/زانه شد
شاهد عه/د شبا/ب آمده بو/دش به خواب
باز به پی/رانه سر/ عاشق و دی/وانه شد
مغبچه‌ای/ می‌گذشت/ راه زن/ دین و دل
در پی آن/ آشنا/ از همه بی/گانه شد
آتش رخ/سار گل/ خرمن بل/بل بسوخت
چهره ی خن/دان شم/ع آفت پر/وانه شد

مشق هفته : تو این دو تا بحر برای هر کدومش 3 تا غزل از حافظ یا هر شاعر دیگری پیدا کنید و تقطیع کنید. برا هر کدوم هم سه بیت از خودتون بگین.

اگه ناراحتی و غم به دلت نشسته

برای اینکه داری چک و هزار تا سفته

اینم اضافه کن به اون مشکلا که داری :

باید که زود بنویسی تکلیف و مشق هفته (سایه)

آرزو داره "سایه" درس(درست) بشه کارتون     تا هفته های دیگه ، خدا نگهدارتون

دفتر مشق          سوالات 

جلسه ی چهاردهم شنبه ٢٨  آذر   ١٣٨٨

ساعت ده شب

پس از ورود به کلاس در اینجا  حضور خود را اعلام کنید 

بالاخره بعد از دو جلسه آفت، خداوند توفیق تشکیل کلاس را داد

 

درس ها یادتونه؟ یا کلاس که تعطیل شد شما هم از خدا خواسته رفتین الواتی؟

رو وزن هایی که درس دادیم کار کردین؟

===================================


خب بریم سر درس جدید:

یکی از وزن هایی که امشب درس می دیم اینه:

 

مفعول مفاعلن فعولن


تن تن ت/ ت تن ت تن/ ت تن تن

 

آن کس که به دست جام دارد

 

آن کس که / به دستُ جا / مُ دارد

 

آن /کس/ ک // ب/ دس /تُ/ جا //مُ دا/ رد

 

سلطانی جم مدام دارد

 

سلطانی/ ی جم مدا /م دارد

 

سل/ طا / نی// ی جم م دا /م دارد

 

 

شعر زیر را تقطیع کنید:


طرف چمن و طواف بستان

 

بی لاله عذار خوش نباشد

 

رقصیدن سرو و حالت گل

 

بی صوت هزار خوش نباشد

 

با یار شکرلب گل اندام

 

بی بوس و کنار خوش نباشد


پاسخ درست:




طرف چ/من و طوا/ف بستان

بی لاله/ عذار خوش/ نباشد

رقصید/ن سرو و حا/لت گل

بی صوت/ هزار خوش/ نباشد

با یار/ شکرلب/ گل اندام

بی بوس و/ کنار خوش/ نباشد





 

وزن بعدی این است:

 

فع لن/ فعولن /فع لن/ فعولن

 

آن گل که هر دم در دست بادیست

 

آن گل/ که هر دم / در دس / ت بادی ست

 

آن/ گل// ک/ هر/ دم// در/ دس // ت /با / دی ست

 

 

 

گو شرم بادش از عندلیبان

 

گو شر/م بادش /از عن / دلیبان

 

گو/ شر//م /با / دش //از/ عن // د / لی / بان

 

 

شعر زیر را تقطیع کنید:

 

 

عیشم مدام است از لعل دلخواه

 

کارم به کام است الحمدلله

 

ای بخت سرکش تنگش به بر کش

 

گه جام زر کش گه لعل دلخواه

 

ما را به رندی افسانه کردند

 

پیران جاهل شیخان گمراه

 

 پاسخ درست:



عیشم/ مدامس/تز لع/ل دلخواه

کارم/ به کامس/ تل حم/دلله

ای بخ/ت سرکش/ تنگش/ به بر کش

گه جا/م زر کش/ گه لع/ل دلخواه

ما را/ به رندی/ افسا/نه کردند

پیرا/ن جاهل /شیخا/ن گمراه



از هر کدوم از دو بحری که امشب درس دادیم 5 بیت یا خودتون بگید یا از دیوان شعرای دیگه پیدا کنید و تو دفتر مشق بنویسید.

وزن های گذشته رو هم هی با صدای بلند بخونین و ریتم بگیرید.

 

 جلسه ی سیزدهم شنبه ٢١ آذر   ١٣٨٨

ساعت ده شب

ادامه ی معرفی وزنهای رایج

پس از ورود به کلاس در  اینجا  حضور خود را اعلام کنید 

دفتر مشق                      سوالات 

با عرض پوزش از دوستان جلسه ی امشب هم به دلیل گرفتاری خودم (سفر و عدم دسترسی به ای دی اس ال) و هم غیبت 4 تا از همکلاسی ها تعطیل.

حالشو ببرین.

عیدتون مبارک. خوش باشین

سلام ،عید همگی مبارک  

بازم که کلاس امروز پیچیده یا به قول گل تی تی این هفته کلاس مالیده به هم ،باور کنید منم مث شما یک هفته پشت رایانه ام منتظرم تا کلاس شروع شه

استاد هم حتمن خسته بود و یه سفر رفت تا حالو هواش عوض شه امیدوارم هر جا که هست سفر خوش بگذره

دوستتون دارم  زیاد

 : سلام

امیدوارم دنیا به کام باشد.

دیریم دیریم دیرام رام           دنیا همیشه به کام (سایه)

 
بحث وزن های رایج و معروف در شعر فارسی را با معرفی و تمرین دو وزن دیگر آغاز می کنیم
قبل از هر چیز بگم که حدود 10 بحر دیگه مونده و بعد از اون وارد مبحث قافیه می شیم

ده تا دیگه فقط هست ازون بحرای معروف

بعدش میریم سراغ قافیه ها، دودوف دوف(سایه)

یه توضیح: دو دوف دوف همون گروپه

  ١)

فعلاتُ فاعلاتن فعلاتُ فاعلاتن
ت ت تن ت/ تن ت تن تن / ت ت تن ت/ تن ت تن تن

ز شراب لعل نوشین من رند بی نوا را
ز شراب/ لعل نوشین/ من رند /بی نوا را
ز/ ش/را/ب// لع/ل/ نو/شین// م/ن/ رن/د// بی/ ن/وا/ را

مددی که چشم مستت به خمار کشت ما را
مددی که/ چشم مستت/ به خمارُ / کشتُ ما را
م/د/دی/ ک/ چش/م/ مس/تت /ب/ خ/ما/رُ/ کش/ت/ ما/ را

تقطیع شعر زیر :

علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را
که به ماسوا فکندی همه سایه هما را
دل اگر خداشناسی همه در رخ علی بین
به علی شناختم من به خدا قسم خدا را
به خدا که در دو عالم اثر از فنا نماند
چو علی گرفته باشد سر چشمه بقا را
مگر ای سحاب رحمت تو بباری ارنه دوزخ
به شرار قهر سوزد همه جان ماسوا را 

علی ای ه/مای رحمت /تو چه آی/تی خدا را
که به ماس/وا فکندی/ همه سایه /ی هما را
دل اگر خ/داشناسی /همه در ر/خ علی بین
به علی ش/ناختم من/ به خدا ق/سم خدا را
به خدا که /در دو عالم /اثر از ف/نا نماند
چو علی گ/رفته باشد/ سر چشمه/ی بقا را
مگر ای س/حاب رحمت/ تو بباری /ارنه دوزخ
به شرار /قهر سوزد /همه جان /ماسوا را

٢):

مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن
ت تن ت تن/ ت ت تن تن / ت تن ت تن / ت ت تن تن

چو آفتاب می از مشرق پیاله برآید
چو آفتا /ب می از مش /رق پیا /له برآید
چو /آ/ ف/تا //ب /می/ از/ مش//ر/ق/ پی/یا //ل/ ب/را/ید

تقطیع شعر زیر :

خیال نقش تو در کارگاه دیده کشیدم
به صورت تو نگاری ندیدم و نشنیدم
اگر چه در طلبت همعنان باد شمالم
به گرد سرو خرامان قامتت نرسیدم
امید در شب زلفت به روز عمر نبستم
طمع به دور دهانت ز کام دل ببریدم
به شوق چشمه نوشت چه قطره‌ها که فشاندم
ز لعل باده فروشت چه عشوه‌ها که خریدم
ز غمزه بر دل ریشم چه تیر ها که گشادی
ز غصه بر سر کویت چه بارها که کشیدم

خیال نق/ش تو در کا/رگاه دی/ده کشیدم
به صورت/ تو نگاری/ ندیدم و /نشنیدم
اگر چه در /طلبت هم/عنان با/د شمالم
به گرد سر/و خراما/ن قامتت /نرسیدم
امید در/ شب زلفت/ به روز عم/ر نبستم
طمع به دو/ر دهانت/ ز کام دل /ببریدم
به شوق چش/مه ی نوشت /چه قطره‌ها /که فشاندم
ز لعل با/ده فروشت /چه عشوه‌ها/ که خریدم
ز غمزه بر /دل ریشم /چه تیر ها/ که گشادی
ز غصه بر /سر کویت /چه بارها/ که کشیدم

وزن ابیات زیر را بنویسید:

سینه مالامال درد است ای دریغا مرهمی
دل ز تنهایی به جان آمد خدا را مرهمی

تن ت تن تن /تن ت تن تن/ تن ت تن تن/ تن ت تن
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن   یا    فعلاتن  فعلاتن  فعلاتن   فاعلن

مرا مهر سیه چشمان ز سر بیرون نخواهد شد
قضای آسمان است این و دیگرگون نخواهد شد

ت تن تن تن/ ت تن تن تن /ت تن تن تن /ت تن تن تن
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن

مشق هفته : تو این دو تا بحر برای هر کدومش 3 تا غزل از حافظ یا هر شاعر دیگری پیدا کنید و تقطیع کنید. برا هر کدوم هم سه بیت از خودتون بگین.

مشقاتونو بنویسین بچه های نازنین

 همه کنار بذارین تنبلیارو همین

یه وخ نشه که در رین از زیر تکلیفاتون

با همتونم همه که بچه های منین(سایه)

تا جلسه ی دیگه خدا نگهدارتون     برین برسین حالا بچه ها به کارتون(سایه)